Spółka z o.o. wykazuje zysk, a na koncie brakuje pieniędzy? Sprawdź, jak zasada memoriału, należności, inwestycje i wypłaty wpływają na stan gotówki.
Jest zysk w spółce a pieniądze znikają? Zysk w rachunku zysków i strat jest wielkością księgową, ustalaną według zasady memoriału, a stan rachunku bankowego pokazuje wyłącznie rzeczywiste wpływy i wydatki. Różnicę zwykle tworzą nieopłacone faktury sprzedaży, środki wydane na maszyny lub samochody, magazynowane towary, spłacone raty kapitałowe kredytów, wypłacona dywidenda oraz podatki liczone od przychodów należnych, a nie otrzymanych. W księgach te kwoty nadal widnieją, tylko w innych pozycjach niż rachunek bankowy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego zysk księgowy nie jest równy stanowi rachunku bankowego?
- Jak niezapłacone faktury wpływają na wynik i na podatki?
- Czym różni się koszt amortyzacji od wydatku na zakup środka trwałego?
- Które operacje zmniejszają gotówkę, a nie obniżają zysku?
- W jakich zestawieniach ewidencji księgowej widać przyczynę rozbieżności?
Dlaczego zysk w spółce nie jest równy stanowi rachunku bankowego?
Zasada memoriału wynika z art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości. W księgach jednostki ujmuje się wszystkie osiągnięte przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami, dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty. Przychody i koszty ewidencjonuje się więc w momencie ich wystąpienia, a nie w momencie wpływu lub wypływu środków z kasy albo rachunku bankowego.
Stan rachunku bankowego odzwierciedla wyłącznie rzeczywiste przepływy pieniężne. Rozbieżność między wynikiem finansowym a gotówką wynika zatem z samej metody ewidencji i nie jest błędem w księgach.
Do uzgodnienia obu wielkości służy rachunek przepływów pieniężnych. W metodzie pośredniej wychodzi on od wyniku finansowego netto i koryguje go o operacje niepieniężne oraz zmiany w pozycjach bilansu, co opisuje Krajowy Standard Rachunkowości nr 1. Jednostki mikro i małe mogą stosować w tym zakresie uproszczenia.
Jak niezapłacone faktury sprzedażowe wpływają na wynik i podatki?
Faktura wystawiona klientowi zwiększa przychód i zysk w chwili sprzedaży, choć pieniądze mogą wpłynąć dopiero po kilku tygodniach albo wcale. W księgach kwota figuruje jako należność. Dopóki klient nie zapłaci, wynik spółki rośnie, ale stan rachunku bankowego pozostaje bez zmian.
Niezapłacona faktura ma też skutki podatkowe. W podatkach dochodowych przychodem są kwoty należne, nawet jeśli nie zostały faktycznie otrzymane, więc podatek powstaje także od faktur, za które kontrahent jeszcze nie zapłacił. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że łagodzi to ulga na złe długi, obowiązująca w PIT, CIT i VAT. Pozwala ona skorygować podstawę opodatkowania o fakturę, która nie została opłacona. Warunki ulgi zestawia poniższa tabela.
| Podatek | Warunek czasowy | Dodatkowe warunki | Sposób korekty |
| CIT i PIT | upłynęło 90 dni od dnia upływu terminu zapłaty określonego na fakturze, rachunku lub w umowie | wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta | zmniejszenie podstawy obliczenia podatku w zeznaniu za rok, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności |
| VAT, wierzyciel | upłynęło 90 dni od terminu płatności | wierzyciel jest czynnym podatnikiem VAT w dniu poprzedzającym złożenie korekty, a od końca roku wystawienia faktury nie upłynęły 3 lata | korekta podatku należnego |
| VAT, dłużnik | upłynął 90 dzień od terminu płatności | dłużnik jest podatnikiem VAT | korekta odliczonego podatku najpóźniej w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90 dzień |
Po uregulowaniu należności wierzyciel i dłużnik dokonują korekty powrotnej. Spółka, która sama nie zapłaciła dostawcy w terminie, ma obowiązek skorygować odliczony VAT oraz koszty podatkowe od niezapłaconego zobowiązania (art. 18f ustawy o CIT).
Jak środki trwałe i amortyzacja wpływają na wynik i gotówkę?
Zakup środka trwałego, na przykład maszyny lub samochodu, powoduje wydatek pieniężny w chwili zapłaty. W rachunku zysków i strat wartość środka trwałego rozlicza się natomiast stopniowo przez odpisy amortyzacyjne. Amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, który zmniejsza wynik finansowy, ale nie powoduje wydatku, jak wskazuje Krajowy Standard Rachunkowości nr 1. Z tego powodu w metodzie pośredniej odpis amortyzacyjny dodaje się do zysku netto.
W okresie zakupu stan rachunku obniża się o całą zapłaconą kwotę, a wynik finansowy obciąża tylko odpis amortyzacyjny za część roku. W kolejnych okresach relacja odwraca się, ponieważ koszt amortyzacji występuje w wyniku bez wydatku pieniężnego.
Jak zapasy, kredyty i pożyczki wpływają na stan konta?
Zapasy towarów lub materiałów, za które spółka zapłaciła dostawcy, zmniejszają stan rachunku w chwili zapłaty. Koszt ich nabycia trafia do wyniku dopiero wtedy, gdy towar zostanie sprzedany albo materiał zużyty. Do tego czasu wartość zapasów widnieje w bilansie jako aktywa.
Spłata kapitału kredytu lub pożyczki zmniejsza zobowiązanie w bilansie i nie jest kosztem w rachunku zysków i strat – kosztem są odsetki. Rachunek przepływów pieniężnych wykazuje spłatę kapitału w części dotyczącej działalności finansowej, osobno od działalności operacyjnej i inwestycyjnej.
Jak wypłaty dla wspólników wpływają na gotówkę?
Dywidenda jest podziałem zysku, a nie kosztem spółki. Nie obniża ona wyniku finansowego za określony rok ani dochodu do opodatkowania CIT, natomiast zmniejsza stan rachunku bankowego w chwili wypłaty. Zysk wykazany w sprawozdaniu może więc istnieć w księgach, mimo że gotówka została już wypłacona wspólnikom.
Pożyczka udzielona wspólnikowi zmniejsza gotówkę w chwili wypłaty, a w rachunku zysków i strat nie jest kosztem. W bilansie pojawia się jako należność i powinna mieć charakter zwrotny.
Które zdarzenia rozdzielają zysk i gotówkę?
Najczęstsze zdarzenia, które powodują rozbieżność między zyskiem a stanem rachunku bankowego:
| Zdarzenie | Wpływ na wynik finansowy | Wpływ na stan rachunku bankowego |
| Sprzedaż na fakturze, klient jeszcze nie zapłacił | zwiększa wynik | brak zmiany do czasu zapłaty |
| Zapłata za zakup środka trwałego | brak zmiany w chwili zakupu | zmniejsza w chwili zapłaty |
| Odpis amortyzacyjny | zmniejsza wynik | brak zmiany |
| Zakup towarów lub materiałów do magazynu | koszt pojawia się przy sprzedaży albo zużyciu | zmniejsza przy zapłacie dostawcy |
| Spłata kapitału kredytu | brak zmiany, kosztem są tylko odsetki | zmniejsza |
| Wypłata dywidendy | brak zmiany, dywidenda nie jest kosztem | zmniejsza |
| Pożyczka udzielona wspólnikowi | brak zmiany | zmniejsza w chwili wypłaty |
Które zestawienia pokazują przyczynę rozbieżności?
Przyczynę rozbieżności można ustalić na podstawie kilku zestawień z ewidencji księgowej. Są to rozliczenie należności od odbiorców według terminów płatności, rozliczenie zobowiązań wobec dostawców, wyciągi z rachunków bankowych, harmonogramy spłat kredytów i leasingu, wykaz środków trwałych z odpisami amortyzacyjnymi, uchwały o wypłacie dywidendy oraz rachunek przepływów pieniężnych, jeżeli spółka go sporządza. Zakres obowiązku sporządzania tego rachunku zależy od wielkości jednostki i jest określony w ustawie o rachunkowości.
Gdy rozbieżność między wynikiem a stanem konta wymaga wyjaśnienia na dokumentach konkretnej spółki, można skontaktować się z nami.
Potrzebujesz pewności?
Porozmawiajmy o Twojej spółce.
Krótko opisz sytuację. Zespół AMP wskaże właściwy zakres i dalsze kroki.
Umów rozmowęNajczęstsze pytania
FAQ
Dlaczego spółka może mieć zysk, a nie mieć pieniędzy na koncie?
Zysk ustala się według zasady memoriału z art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości, czyli niezależnie od terminu zapłaty. Na różnicę wpływają między innymi niezapłacone faktury sprzedażowe, wydatki na środki trwałe i zapasy, spłata kapitału kredytów oraz wypłaty dla wspólników.
Czy spółka płaci CIT od faktur, za które klient jeszcze nie zapłacił?
Przychodem są kwoty należne, nawet jeśli nie zostały otrzymane, więc podatek powstaje także od niezapłaconych faktur. Ulga na złe długi pozwala skorygować podstawę opodatkowania, gdy upłynie 90 dni od terminu płatności. Korekty dokonuje się w zeznaniu za rok, w którym ten okres upłynął.
Na czym polega ulga na złe długi w VAT?
Wierzyciel może skorygować podatek należny od wierzytelności nieuregulowanej lub niezbytej w terminie 90 dni od upływu terminu płatności. Musi być czynnym podatnikiem VAT w dniu poprzedzającym złożenie korekty, a od końca roku wystawienia faktury nie mogą upłynąć 3 lata. Po zapłacie wierzyciel i dłużnik dokonują korekty powrotnej.
Czy amortyzacja zmniejsza stan rachunku bankowego?
Amortyzacja nie zmniejsza stanu rachunku. Jest kosztem niepieniężnym, który obniża wynik finansowy, ale nie powoduje wydatku. Wydatek pieniężny występuje w chwili zapłaty za nabycie środka trwałego.
Czy dywidenda zmniejsza zysk spółki?
Dywidenda jest podziałem zysku i nie stanowi kosztu, więc nie obniża wyniku ani dochodu do opodatkowania CIT. Zmniejsza natomiast stan rachunku bankowego w chwili wypłaty.
Czy każda spółka musi sporządzać rachunek przepływów pieniężnych?
Obowiązek zależy od wielkości jednostki i jest określony w ustawie o rachunkowości, która przewiduje uproszczenia dla jednostek mikro i małych. Szczegóły dla konkretnej spółki wynikają z jej statusu oraz z przepisów obowiązujących za dany rok obrotowy.
Autorka
Anna Piątek
Anna Piątek jest Prezesem Zarządu i Główną Księgową AMP Consulting. Od lat zajmuje się księgowością spółek z o.o. i komandytowych. Posiada Certyfikat Księgowy Ministra Finansów nr 21025/2008 i jest członkinią Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. Wierzy, że dobra księgowość to coś więcej niż rozliczenia - powinna dawać przedsiębiorcy jasne informacje i pozwalać mu spokojniej skupić się na prowadzeniu firmy. W artykułach dzieli się doświadczeniem i opisuje sprawy spółek z perspektywy codziennej pracy z klientami.
